اصول طراحی هتل - بخش 2
سالنهاي جشن و اتاقهاي چند منظوره: نورهاي رويايي
سخنرانيها و كنفرانسهاي اداري، وقايع اجتماعي، جشنهاي محلي و نمايشهاي لباس، همگي وقايعي هستند كه در نظر گرفتن تمهيدات لازم براي آنها در هتل ارزش افزوده و درآمد سرشاري را براي صاحبان آن هتل فراهم ميكند. رشد چشمگير اين گونه روابط اقتصادي در كنار پيشرفت تكنولوژي باعث شده كه فضاهاي انعطافپذير و جذاب به خصوص در بخش طراحي نور خلق شود. پيش از اين، براي ساليان سال آويختن چند لوستر و چراغهاي ديواري قابل تنظيم براي سالنها كافي به نظر ميرسيد. بعد از آن پروژكتورها براي نورپردازي صحنه به ميان آمدند و… پيچيدهترين قسمت سالنهاي چند منظوره بخش جشنها است كه علاوه بر قابليت انعطافپذيري از المانهاي تزييني خاصي نيز بهره ميبرد و طيف وسيعي از انواع نورپردازي را ميطلبد. انواع فروافكنها، نورهاي حجمي، ديواري، نورهاي كاربردي، چلچراغها و فراافكنها، نورهاي صحنه نمايش، فيبرهاي نوري و… در اين دستهبندي ميگنجند. طبعاً سقف شلوغترين قسمت است؛ چرا كه علاوه بر نورهاي مستقيم، تاسيسات هم در آن قرار ميگيرد. نور كاتد سرد براي نورهاي حجمي كه اكثراً به صورت دو يا سه رنگ قابل تعويض در كنار هم به كار ميروند، مناسب است. انتخاب چلچراغها بايد كاملاً به دقت و متناسب با ابعاد و نور لازم فضا صورت گيرد. اين گونه چلچراغها امروزه اكثراً با نورهاي متحرك، ليزري و ديجيتال تعويض شدهاند. ميزها و روميزيها ميتوانند با نقاط نور ولتاژ پايين شاخص شوند. اين نورهاي چندگانه نيز طوري طراحي ميشوند كه براي مراسم مختلف قابل تغيير رنگ و شدت باشند. سقفهاي كاذب منحني، برشها و قالبهاي توررفته و برجسته در سقف و استفاده از آينهها كمك ميكنند كه نورهاي متمركز و خطي به طور مخفي به كار برده شوند. به كمك نورپردازي ميتوان يك فضاي بزرگ را به جزيرههاي نوراني مجزا تقسيم كرد؛ به طوري كه يك فضاي نوراني بخش تجمع را تشكيل ميدهد و جداكنندهها به جاي پارتيشن و ديوار، فضاهاي منفي و تاريك است. در هر قسمت بايد لامپهاي راهنما وجود داشته باشد تا بتوان تازه واردان را با روشن و خاموش كردن آنها به آن ناحيه راهنمايي كرد. اين فضا بايد مكاني خيالانگيز باشد كه مراجعان را جلب كند و چنان خاطرهسازي كند كه شوق ديگران را براي استفاده از آن افزون كند.
انواع اشياء موجود در اين فضا ميتواند با نورپردازي از محيط حذف يا بر آن افزود شوند، هنگامي كه يك فضاي آرام ويژهي غذاخوري لازم است، فضا با يك نور ملايم محيطي گرم و اشياء كاملاً نورپردازي شده به فضايي جامع و پر جزييات تبديل ميشود و همان فضا با نورهاي متغير نقطهاي و پر تحرك و رنگي، محيطي پر جنب و جوش فراهم ميكند كه در آن اشياء و مجسمههاي تزييني در تاريكي گم ميشوند. در قسمت صحنه و سكوي نمايش علاوه بر نورپردازي جدارهها و محيط. توجه به نورپردازي كف يا قراردادن حسگرهايي كه با راه رفتن بر روي كف باعث روشن و خاموش شدن لامپها ميشوند، لازم است. همچنين خوب است در اين بخش تمهيدي براي نورهاي آويخته از سقف يا نهفته در آن كه ميتوانند به طور خودكار بلند و كوتاه شوند، انديشيد. *****هاي مختلف و نورهاي ليزري نيز از ديگر ابزاري هستند كه جديداً در نورپردازي فضاهاي نمايشي مطرح شدهاند.
اتاقهاي ملاقات: ايستگاههايي تجاري
در تمام هتلهاي كوچك و بزرگ چنين مكانهايي ميتوانند نقش كليدي در كسب درآمد براي هتل داشته باشند. اين اتاقها نيز اكثراً به منظور تمركز و استفاده از پروژكتور در جاهاي تاريك هتل واقع ميشوند و نورپردازي نقش مهمي در بالا بردن راندمان جلسات ايفا ميكند. آنچه در اين مكانها در درجهي اول اهميت قرار دارد، آسايش و موارد كاربردي فضا براي كساني است كه چه بسا تا 8 يا 10 ساعت در يك جا بنشينند. در اينجا نور محيطي فراگير و گرم با نورهاي متمركز و قابل كنترل دستي براي هر شخص و نورهاي قابل تنظيم براي ديدن صفحههاي نوراني مانند فيلم يا پروژكتور يا صفحات غير نوراني مانند نوشتار و عكسهاي چاپ شده لازم است.
ممكن است ما اين نيازها را با طراحي دو يا چند سطح مختلف نور برآورده سازيم تا شركتكنندگان در جلسه كه ممكن است براي زمان طولاني روي مدارك مختلف تمركز كنند به كمك تنوع نوري خسته نشوند. منابع نوري لزوماً در سقف قرار نميگيرند و ميتوانند به صورت صفحات عمودي نور يا نورهاي ديواري طراحي شوند و همراه با نورهاي تنگستن در نظر گرفته شوند كه فقط هنگام صرف غذا در محل روشن ميشوند.
امكانات رفاهي و ورزشي : آنچه در دههي 80 به صورت محدود به عنوان امكانات جانبي هتلها مطرح شد، امروزه بخش اعظم خدمات آن را شامل ميشود. امكاناتي شامل طيف وسيعي از فعاليتها و خدمات بدنسازي و سلامت بخشي در قالب استخر شنا، سونا، سالن بدنسازي، اتاق بخار، حوضچههاي آب سرد، ماساژ و سالنهاي زيبايي كه حوضهي وسيعي از طراحي نور را در برميگيرند. اكثر اين محيطها به نوعي نورپردازي نياز دارند كه حضور سقف را كمرنگ كرده، وسعت بيشتري القاء كند. براي اين كار ممكن است همراه نور ملايم محيطي كه به طيف خورشيد نزديك است، نورهاي خطي به صورت باند سرتاسري در محل اتصال ديوار به سقف به كار برده شود و نورهايي براي روشن كردن تمام سطح ديوارها طراحي شوند و نورهاي متمركزي با ولتاژ كم براي تمركز بر نقاط ويژهاي از فضا يا تابلوها در نظر گرفته شود. در ضمن طراحي بايد توجه كرد كه نور چنان باشد كه روي مانيتورهاي دستگاهها بازتاب نداشته باشد. ابزارها و دستگاههاي فلزي از جمله نكات مثبت اين فضاها هستند كه با بازتاب نور بر آنها درخشش و برق خاصي ايجاد ميشود.
در سالن بدنسازي به نور محيطي قوي نياز نيست. نور محو زمينه براي شاخص كردن هر يك از دستگاهها لازم است و بقيه نورها ميتوانند نمايشي باشند. پس ما ميتوانيم بر قطعاتي از دستگاهها تاكيد كنيم و نورهاي زمينهاي رنگي يا پروژكتوري ايجاد كنيم. در استخرها كه ديد در آنها چندان حياتي نيست، نورپردازي بيشتر حسي و كمتر منطقي است. در اين جا خود استخر را ميتوان به عنوان سطح اصلي بازتاب نور در نظر گرفت. نورپردازي سقف بايد چنان باشد كه انعكاس زيادي روي آب نداشته باشد ولي استفاده از سقفهاي كاذب منحني و نقش آفريني روي سقف كه در هنگام استفاده از استخر روي سقف و در هنگام عدم استفاده از آب در داخل استخر قابل رويت است ميتواند كارساز باشد. در اين جا نوع حبابهاي نوري كه در زير آب و در محيط مرطوب به كار ميرود، مهم است. در اتاقهاي سلامت بخشي دو نكتهي اساسي در نورپردازي نوع منابع نوري و نحوهي استقرار آنها وجود دارد. هالوژن تنگستن انتخاب مناسبي براي نمايش خوب پوست بدن است و اين براي افرادي كه تلاش ميكنند شادابتر و جوانتر به نظر برسند، مهم است. علاوه بر اين، در اين اتاقها اكثر افراد چشم به سقف ميدوزند پس نقشآفريني در سقف و اجتناب از نور زننده در آن، لازم است ضمن آنكه بهتر است نور اصلي مكان با استفاده از صفحات نوراني در ديوارها تامين شود. در اينجا همچنين يك سيستم كنترل نور لازم است تا بتوان با استفاده از آن فضايي شاد در صبح، و فضاي ملايم و آرام در عصر پديد آورد. اگر فضايي براي بيش از يك منظور طراحي شده باشد، بايد نور با توجه به نوع فعاليت تند يا ملايمي كه در آن صورت ميگيرد قابل تغيير باشد.
در كل ممكن است نورها را به دستههاي نور محيطي براي اتاقهاي مانيتوردار، نورهاي موضعي براي اتاق دستگاهها، نورهاي رنگي براي قهوهنوشان، نورهاي نقش و نگار آفرين ملايم براي استخر، نورهاي متغير براي فضاهاي چند منظوره و نورهاي محيطي و نقطهاي چندگانه براي فضاهاي سلامت بخشي و تمركز تقسيم كرد.
نماي بيروني: تبليغ شهري
ممكن است برخي فكر كنند كه نورپردازي نماي ساختمان و روشن نگه داشتن آن در تمام طول شب به صرفه نيست، اما واقعيت اين است كه تاثير نمايش چهرهي هتل در شب به خصوص با يك نورپردازي متغير بسيار جذابتر و سودآورتر از نماي ساختمان هتل در روز است. عدم نورپردازي يا يك طراحي نور بد، ميتواند تمام تلاشها و سرمايهگذاري در داخل هتل را زير سوال ببرد. نورپردازي فكر شدهي بيرون هتل حضور آن را به صورت موثري اعلام ميكند و تصوير آن را به شكل دعوتكننده و خوشايندي در اذهان تقويت ميكند و ساختمان را به يك نشانهي شهري تبديل ميكند. نورپردازي البته كاربردي هم هست. در هنگام شب ناحيهي ورود و راه نزديك شدن به هتل را بايد كاملاً مشخص كرد. ناظر بايد بتواند از فاصلهي دور حدود هتل و راه رسيدن به آن را در شهر بيابد و در فاصلهي نزديك و مقياس خرد و ورودي هتل بايد خوشامدگو و راهنما باشد. امكانات نويني كه براي منظرسازي و نورپردازي به بازار آمده است، دست طراحان را براي نورپردازي باز كرده است. علاوه بر نماي عمودي هتل، طراحي فضاي سبز اطراف در روز و شب لازم است. انواع نورپردازي در مقياس وسيع با پروژكتورها و ليزرها و نورپردازي در مقياس وسيع در لابهلاي چمن و سنگريزهها مد نظر است. علاوه بر نمايش نورهاي مختلف و جاذبههاي درخشنده ايجاد احساس عميق نيز از تمهيدات مفيدي است كه در نورپردازي نماي ساختمان ميتوان به كار برد. با نوراني كردن حدود و تاريك گذاشتن سطوح يكنواختي از جداره ميتوان خلاء را در شب تداعي كرد و كلاً طرح هتل را دگرگون ساخت و تصوري را كه مردم از روز به ياد دارند به بازي گرفت و احساسي شاعرانه و معلق به بيننده القا كرد.
پاركينگ : طراحي پاركنيگ خودروها و راههاي دسترسي از آن به داخل هتل بايد مورد توجه قرار گيرد. نميتوان يك ورودي شاهانه براي جلوي هتل طراحي كرد و راه ارتباطي پاركينگ به هتل را راهرويي تاريك، باريك و مخوف گذاشت. داخل پاركينگ را ميتوان با نور محيطي محو روشن كرد و با نورهاي خطي رنگي تقسيمات را مشخص كرد. علايم بايد نوراني، رنگي و متغير باشند. يك تقرب موثر لزوماً گران يا محتاج به تكنولوژي پيشرفتهاي نيست. جعبههاي نوري رنگي و تاكيد فلورسنتهاي خطي و فشردهي گرمتر براي تعريف محدودهي عابر پياده ميتواند راهحلي ارزان و موثر باشد. قسمت انتظار آسانسورها ميتواند با جدارههايي منقوش يا ساده از آجر شيشهاي جدا شود و با نورهاي زمينه رنگي مشخص شود. در كل از توانايي نورهاي رنگي و متغير ميتوان براي تبديل پاركينگ از يك فضاي صرف كاربردي به فضايي جذاب و داراي جلوهي بصري استفاده كرد.
تمهيدات و پيشنهادات ارايه شده در اين مجموعه براي طراحي فضاهاي مختلف يك هتل با نور در كنار نگهداري و استفاده از منابع بهينه نوري علاوه بر آنكه ميتواند در طراحي ابتدا به ساكن يك مجموعه اقامتي مورد توجه قرار گيرد مي تواند راهحل مناسبي نيز براي بازسازي، بازآفريني و تحول فضاهاي بسياري از هتلهاي ساخته شده و قديمي باشد بيآنكه هزينه زيادي نسبت به ساخت و سازهاي مجدد در برداشته باشد. و البته تشخيص طراحي و چگونگي بازآفريني اين فضاها به صورتي بهتر و سودمند بر عهده معماران خلاق و آگاه است.
